چه كسي روح را در هنگام مرگ از انسان مي‌گيرد؟

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

شبهات قرآنی

عنوان   شبهه: چه كسي روح را در هنگام مرگ از انسان مي‌گيرد.
در مورد اينكه چه كسي روح را در هنگام مرگ از انسان مي‌گيرد، نيز تناقضي آشكار وجود دارد. فرشته‌ي مرگ: (سوره 32 آيه11). فرشتگان (به صورت جمع)، (سوره 47 آيه27) و يا «الله» است كه روح را از انسان‌ها در هنگام مرگ مي‌گيرد، (سوره 39 آيه 42).


طرح شبهه:
طراح شبهات قرآني اين بار نيز به گمان خود در قرآن امور متضاد يافته و عنوان كرده كه در قرآن ، گرفته شدن جان انسانها، يك بار به خدا ، يك بار به عزرائيل و يك بار به جمعي از فرشتگان نسبت داده شده است.


آيات مطرح در شبهه:

1- آيه 11/ سوره سجده: ‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُم مَّلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ .‏
معني آيه: ‏ بگو : فرشته‌ي مرگ كه بر شما گماشته شده است ، به سراغتان مي‌آيد و جان شما را مي‌گيرد ، سپس به سوي پروردگارتان بازگردانده مي‌شويد . ‏
2- آيه 27/ سوره محمد: فَكَيْفَ إِذَا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلَائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ.
ترجمه: (حال آنان چگونه خواهد بود بدان هنگام كه فرشتگانِ مأمور قبض ارواح به سراغشان مي آيند و چهره ها و پشتها ( و ساير اندامهاي ) ايشان را به زير ضربات خود مي گيرند ؟ !).
3- آيه 42/ سوره زمر: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَاوَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا.
ترجمه: (خداوند ارواح را به هنگام مرگ انسانها و در وقت خواب انسانها برمي گيرد) .


پاسخ به شبهه:
الف) معاني برخي واژه‌‌ها:
1- وُكِّلَ: مأمور گشته است. گماشته شده است. توكيل: اين است كه ديگري را طرف اعتماد قرار دهي و او را نائب خود كني.
2- يتوفّي: به تمامو كمال دريافت مي‌كند. تَوَفَّتُهم : ايشان را از جهان برگيرند.
وَفي: چيزي كه به تمام و كمال رسيده باشد. (اسراء/35). متضاد آن، غدر و مكر و نيرنگ است.
3- اَجَل: مدت معين براي چيزي است. زمان حيات هر انساني را اَجل گويند.
آجل = عاجل و اجلٍ مسمي= مرگ حقيقي و پايان عمر هر كسي است.
4- روح: نيرويي كه به درون جسم انسان مي‌آيد و آن را به حركت مي‌اندازد. با رَوْح و ريح از يك ريشه‌اند، و معناي حركت را مي‌رسانند. به باد هم «ريح» گويند چون داراي حركت است و ايجاد حركت مي‌كند.
5- نفس = روح + فضايل و رذايلي كه پس از زوج شدن با جسم در زندگي دنيا كسب مي‌كند. يا نفس + به فعليت رساندن قوه‌ي علم و اراده (كه ويژه‌ي روحند) .


ب ) نكات تفسيري آيات:
-    كلمه‌ي (توفّي) به معناي اين است كه چيزي را به طور كامل دريافت كني. معناي «الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ»:  اين است كه ملك‌الموت، موكّل به ميراندن و قبض روح انسان‌هاست. «ثمَّ ألي ربِّكُم تُرجَعون» اين رجوع، همان است كه در آيه‌ي قبل از آن به لقاء خدا تعبير شده است: «بَلْ هُم بِلقاءِ رَبّهُم كافروُن». جايگاه اصلي اين لقاء، بعد از برزخ، روز قيامت است، كه بايد بعد از توفّي و مردن انجام شود. اين آيه پاسخي است در مقابل دليل كفّار كه مي‌گفتند: ما بعد از مردن در زمين گم مي‌شويم و مي‌خواستند اين حرف را دليل بر نبودن معاد و قيامت بگيرند. خداوند در اين آيه استدلال آنان را بي‌اساس جلوه مي‌دهد كه صرف اين كه ملك‌الموت انسان‌ها را مي‌ميراند و جان آنان را مي‌گيرد، دليل بر درستي برهان آنان نيست، بلكه تمام امور بدست خداوند است، و ملك‌الموت فقط مأمور به انجام اين كار است.
-    امام فخررازي نيز در تفسير«الكبير» ذيل تفسير آيه‌ي (61/انعام) مي‌گويد: قبض روح و گرفتن جان انسانها در حقيقت با قدرت خداوند صورت مي‌گيرد و در دن يا اين كار به ملك‌الموت (عزرائيل) واگذار شده كه داراي ياران، خادمان و ياوراني است، امّا مسئول و مأمور اصلي همان عزرائيل است. و در تفسير آيه‌ي42/زمر نيز مي‌گويد: در اين آيه نسبت عمل قبض روح به خداوند، نسبت حقيقي است.
-    مقدم شدن مسنداليه(الله) بر مسند(يتوفّي) در آيه شريفه(42زمر) براي اين است كه حصر را برساند، و بفهماند كار قبض روح، فقط كار خداوند است. واگر آيه‌ي «قُل يتوفّاكم ملك الموت الّذي و كلّ بِكم» (سجده/11) با آيه‌ي «حتي اذا جاء احدَكُم الموتُ توفته رُسُلنا» (انعام/61 )، ضميمه شود، و هر سه آيه را با هم در نظر بگيريم، اين معنا بدست مي‌آيد كه: خداوند، اصل و اساس در گرفتن جان‌هاست، ولي «ملك‌الموت» و همچنين فرستادگان خداوند، كه ياران و همكاران ملك‌الموت هستند، و روح انسانها را مي گيرند،اين عمل را به تبعيت و با اجازه خداوند انجام مي‌دهند. پس باز اين هم كار خداوند است. علامه «ابن كثير دمشقي» ذيل تفسير آيه‌ي 61/انعام،مي گويد: از ابن عباس (رض) و چند فرد ديگر نقل شده كه: ملك‌الموت يا عزرائيل خود داراي ياران و دستيارهايي است كه روح انسانها را تاحلقوم مي آورند، آنگاه ملك الموت، آن را مي گيرد .
-    در تفسير نمونه نيز چنين آمده است: ملك‌الموت، معني جنس دارد و به همه فرشتگان مرگ اطلاق مي‌شود، در هر حال و هر شرايط قبض روح (به فرمان خدا) صورت مي‌گيرد. اين است كه به خدا هم نسبت داه شده است.
ج ) نتيجه گيري:
1- در آيه 11 سوره سجده وكالت امور قبض روح از طرف خداوند، به ملك‌الموت، بيان شده است. كلمه‌ي «وكالت» داراي بار معنايي خاصي است، كه در عرف اقوام گذشته و ملل امروزي جايگاه ويژه داشته و محلي ارزشمند از نظر حقوقي يافته است.
راغب اصفهاني كلمه‌ي وكيل را اين گونه تعريف مي‌كند:
التَّوكيلُ، انْ تَعتَمدَ علي غَيرِك و تجعَلَهُ نائباً عَنكَ . يعني بر گماشتن، اعتماد به كسي، و كسي را در انجام كاري، نائب و جانشين قراردادن است.
در فرهنگ معين هم به اين معني  آمده است. توكيل، برگماشتن، وكيل كردن كسي ، اجراي كاري را بعهده شخصي واگذاشتن.
در امر وكالت چند موضوع قابل بحث است:
الف- اختصاص داشتن امر و كار به صورت مطلق به موكل.
ب- آزاد بودن در واگذاري انجام آن به كسي، يا به كساني.
ج- در انجام وكالت، يا امر مورد وكالت خارج از قدرت و توانايي موكّل است، كه آن را به وكيل مي‌سپارد. يا اينكه امر، امر چندان مهمّي نيست كه موكّل وقت را درگير اين كار كند. يا امر مهم است ولي جايگاه موكّل چنين اقتضاء مي‌كند كه امر را به موكل واگذارنمايد.
د- در وكالت، موكّل حدود و اختيارات را براي موكّل كاملاً مشخص و معلوم و تعريف مي‌كند.
هـ - امر وكالت به كسي يا كساني واگذار مي شود؛ ولي موكّل حق تعيين سرپرست امر را دارد. حال، در اينجا امر قبض روح در اختيار خدا و مختص به قدرت او است و آن را به موكّل كه همان ملك‌الموت است، واگذار نموده است. و اين كار ، منطقي و امري است كه جاي هيچ شبهه و ترديدي نمي‌باشد. در اينجا ملك‌الموت سرپرستي تيمي را بر عهده دارد كه وظيفه مهم قبض روح انسانها را بر عهده دارند.
اين آيه خط كلي را براي ساير آيات ديگر محرز و مشخص مي‌كند، چون اين مأموريت به عزرائيل واگذار شده است، حال او خود شخصاً كار را انجام دهد؛ چنانچه در آيه‌ي 11 سوره‌ي سجده بيان شده؛ چه سرپرستي تيمي را بر عهده داشته باشد كه در آيات 27 سوره محمد و 61 سوره انعام آمده است.
2- در آيه 42 سوره زمر، اشاره به بيان عمر و اَجل انسان است و نكته‌ي ديگري كه در آيه‌ جاي تأمل است، اين است كه در هر شرايطي حيات شمادر قبضه‌ي قدرت و تصرف خداوند است، حيات و ممات شما در اختيار اوست و اگر او بخواهد از خواب بيدار نمي‌شويد.
3- در آيه11 سوره سجده، اشاره به وكالت مأموريت ؛ در آيه 27 سوره محمد، اشاره به قدرت خداوند در دگرگوني حيات؛ و در آيات ديگر انجام مأموريت توسط ملائكه و فر شتگان الهي مد نظر است و هيچ تناقضي در مفهوم و دلالت آيات وجود ندارند.
4- حيات و مرگ اختيارش در دست خداست. زمان و اجل هر موجود زنده‌اي را خداوند مسجل نموده و فرمان اجرايي آنان توسط اراه و مشيت خداوند صورت مي‌پذيرد. و بكارگيري فرشتگان جهت اجراي مأوريتيهاي مختلف، از جمله قبض روح از عظمت و كبرياي پروردگار است. در امور دنياي هيئت حاكمه‌اي با صدهاهزار نفر در وزارتخانه‌هاي مختلف و ارتش نظام اجرايي مملكتي را مي‌چرخانند حال اداره‌ي جهان عظيم در خور آن نيست كه خداوند متعال فرشتگان را در اجراي فرامينش بكار گيرد، و اقتدار فرمانروايي مطلقش را به نمايش بگذارد. و اگر خداوند فرشتگان را مأمور قبض روح نموده، و در جاي ديگر قرآن، قبض روح را به خدا نسبت داده شد، هيچ منافاتي با هم ندارند چون در اصل فرمان و زمان قبض روح جانداران توسط فرامين صادر شده، و كليد همه امور در دست اوست.
آري، خدا دستور مي‌دهد، عزرائيل دريافت مي‌كند و فرمانبرداراني از جنس او، ياريش مي‌دهند.
والسلام

منابع:
1-    دكتر مصطفي خرمدل، تفسير نور، نشر احسان، چاپ دوم،1380.
2-    محمدعلي صابوني، صفوه التفاسير، ترجمه: سيدمحمدطاهر حسيني.
3-    سيد قطب، في‌ظلال القرآ

ن، دوره‌ي 6 جلدي.
4-    طباطبايي، تفسير الميزان.
5-     راغب اصفهاني، مفردات.
6-     فرهنگ معين.
7-    مجموعه سخنرانيهاي استاد ناصر سبحاني.
8-    ابن كثير(م 774هـ)تفسير القرآن العظيم، دار الفكر، چاپ جديد(1414هـ/1994م).
9-    امام فخرالدين رازي، تفسير الكبير.

این مطلب را به اشتراک بگذار

اضافه کردن نظر

در متن نظرات خود از هرگونه توهین به دیگران خودداری کرده و صرفا نظر خود را مرقوم بفرمایید.


کد امنیتی
تازه کردن

آخرین نظرات

آخرین پیامک ها

شبی با قرآن(1393/08/22) 1393-08-22 - سلام خدا بر شما * و در زمین کوههای...
شبی با قرآن(1393/08/15) 1393-08-15 - سلام اسلام دین صلح است *اي كساني ...
شبی با قرآن(1393/08/08) 1393-08-08 - سلام *اميد است پروردگارتان ( بعد ...

ورود نویسندگان

شبی با قرآن

  • در بخش شبی با قرآن تذکره پیامک های ارسالی هر هفته به همراه تفسیر آیات هفته ، همزمان با ارسال پیامک ها قرار داده خواهد شد تا بدین سان امکان دسترسی به پیامک ها از طیق اینترنت نیز فراهم شود.
  • پیامک های هفتگی

بخش اخبار

  • در بخش اخبار تذکره تلاش خواهد شد تا جدیدترین اخبار و رویدادهای جهان اسلام به سمع و نظر خوانندگان گرامی برسد.
  • ورود به بخش اخبار

بخش دانلود

  • در بخش دانلود تذکره تلاش خواهد شد تا امکان دانلود و مشاهده ی آنلاین انواع فایل های صوتی و تصویری و کتاب و نرم افزار اسلامی فراهم شود تا بدین گونه قدمی در راستای نشر فرهنگ اسلامیمان برداشته باشیم
  • ورود به بخش دانلود

مقالات تذکره

  • در بخش مقالات تذکره تلاش خواهد شد افزون بر تولید مقاله یکی از قوی ترین آرشیوهای مقاله برای سایت های اسلامی ایجاد شود تا امکان دسترسی به حجم وسیعی از مقالات در کمترین زمان ممکن فراهم شود.
  • ورود به بخش مقالات
شما اینجا هستید: خانه مقالات شبهات چه كسي روح را در هنگام مرگ از انسان مي‌گيرد؟