تعداد فرشتگان فرستاده شده به سوی مریم (ع) چندتا بود ؟

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

شبهات قرآنیپاسخ به شبهات مطرح شده در رابطه با قرآن
عنوان شبهه
چند فرشته براي مريم فرستاده شده بودند؟
قرآن در مورد باردار شدن مريم و ميلاد مسيح در سوره ی(آل عمران ، آيه 42 و 45) راجع به چندين فرشته صحبت مي‌كند، امّا در (سوره مريم ، آيه 17-21) تنها از يك فرشته صحبت مي‌كند.


طرح شبهه:
طراح شبهه، پس از مطالعه‌ي بعضي از آيات قرآن كه راجع به باردار شدن مريم و ميلاد مسيح (ع) است، به گمان خودش نوعي تناقص مشاهده نموده است؛ به عقيده وي در آيات 42 و 45 سوره آل عمران خداوند بيان فرموده چندين فرشته نزد مريم رفته و پس از صحبت كردن به او مژده‌ي تولد عيسي (ع) مي‌دهند. امّا در آيات 17 تا 21 سوره‌ي مريم فقط يك فرشته به سراغ مريم رفته است. در واقع نويسنده تناقضي در اين دو دسته آيات مشاهده كرده، و آن را به عنوان تعارض در آيات قرآن مطرح نموده است.
پاسخ به شبهه:
بعد از اين مقدمه‌ي كوتاه براي پاسخ به اين شبهه لازم است كه آيات مطرح شده در شبهه، به دقّت مورد مطالعه قرار گيرند تا به حقيقت ماجرا پي ببريم.
الف) آيه42 آل‌عمران: «وَإِذْ قَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاء الْعَالَمِينَ»
ترجمه آيه: ‏ ( تو حضور نداشتي ) هنگامي كه فرشتگان گفتند : اي مريم ! خدا تو را برگزيده و پاكيزه‌ات داشته است ، و تو را بر همه زنان جهان برتري داده است . ‏
بعضي نكات مهم و قابل توجّه در اين آيه عبارتند از:
1- لفظ ملائكه كه با صيغه‌ي جمع آمده مي‌تواند تعبيري براي جبرئيل باشد، و به خاطر تعظيم و بزرگداشت او با اين صيغه آمده است.
2- چون جبرئيل فرمانده‌ي تمام ملائكه است، و نمايندگي آنان را برعهده داشته، به همين خاطر براي او صيغه‌ي جمع به كار رفته است. شايد بعضي از منتقدين قرآن، چنين تعبيري را توجيه براي قرآن تلقّي كنند، امّا بايد گفت كه استعمال چنين ساختاري در زبان و ادبيات عرب به وفور قابل مشاهده است، و در موارد زيادي در قرآن به كار رفته است كه چند نمونه‌ي قرآني آن را در اينجا ذكر مي‌كنيم:
در سوره نساء آیه 54 حسادت یهودیان به پیامبر اسلام بیان شده است، اما برای تعبیر از پیامبر از لفظ «الناس» استفاده شده است:
(أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ)[النساء: 54 ]
ترجمه: آيا آنان بر چيزي حسد مي برند كه خداوند از روي فضل و رحمت خود ( با برانگيختن محمّد ) به مردم ( عرب ) داده است ؟« النَّاس » : توده مردم . در اينجا مراد پيغمبر ، يا او و مؤمنان ، و يا ملّت عرب است .
در آیه زیر هم چنین قاعده ای وجود دارد:
«الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ»(سوره آل عمران آیه 173).
ترجمه: اين چنين كساني بودند كه مردم(نعیم بن مسعود اشجعی) به آنان، گفتند: «مردم (لشكر دشمن ) براي (حمله به) شما اجتماع كرده‏اند!
كه مراد از «النّاس» در اين آيه « نعيم بن مسعود اشجعي» است، نه جمعي از مردم.در در این دو آیه مجاز مفرد مرسل با علاقه عمومیت به کار رفته است.
در سوره منافقون نیز با همين سياق آمده است:
يَقُولُونَ لَئِن رَّجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ (سوره منافقون آیه 8 ).
ترجمه: ‏ مي‌گويند : اگر ( از غزوه بني‌مصطلق ) به مدينه برگشتيم ، بايد افراد باعزّت و قدرت ، اشخاص خوار و ناتوان را از آنجا بيرون كنند .‏
خطاب و بيان آيه به صورت جمع است، در صورتيكه تمام مفسّران بر اين باورند اين سخن گفته‌ي شخص «عبدالله بن ابي بن سلول» سردسته‌ي منافقان است، كه براي او لفظ جمع به كار رفته است.
ابن جرير طبري نيز در تفسير خود مي‌گويد: استعمال لفظ جمع براي مفرد در ميان اعراب متداول است، مثلاً گفته مي‌شود: «خرج فلان على بغال البُرُد»یعنی فلانی سوار بر قاطرهای نامه رسان خارج شد. در حالیکه فقط سوار بر یک قاطر شده است. یا عرب می گوید: «فلان رَكبَ السُفنَ» یعنی «فلانی سوار بر كشتيها شد» در صورتيكه فقط سوار بر یک كشتي شده است.  
3- در آيه‌ي مورد بحث {آل عمران/42} از لفظ «اصطفاء» مريم سخن گفته شده و گويا ملائكه –چه مراد از آن جمعي از ملائكه باشند و يا مراد از آن شخص جبرئيل باشد- خبر اصطفاء مريم را براي او آورده‌اند، به بياني ديگر ممكن است اين آيه بيانگر صحنه‌اي جدا از داستان حضرت مريم و متفاوت با آيات ديگر باشد، چون آنچه در اين آيه حائز اهميّت مي‌باشد،‌ اين است كه لفظ «اصطفاء» دوبار در آيه تكرار شده ، كه به معني گزينش و انتخاب مريم است. امّا دليل اين گزينش به صراحت بيان نشده است، يا مي‌توان گفت كه ملائكه با هر دو تعبير فقط خبر اين گزينش را براي مريم آورده‌اند.
ب) آل عمران/45: ‏ إِذْ قَالَتِ الْمَلآئِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِّنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهاً فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ ‏
ترجمه‌ي آيه : ‏ ( تو حضور نداشتي ) آن گاه كه فرشتگان گفتند : اي مريم ! خداوند تو را به كلمه خود كه نامش مسيح عيسي پسر مريم است مژده مي‌دهد ، و او در اين جهان و آن جهان بلندمرتبه و بزرگوار و از زمره مقرّبان است . ‏
علاوه بر آنچه راجع به كلمه‌ي «الملائكه» در آيه‌ي 42 همين سوره بيان شده نكته‌ي ديگري كه قابل توجّه است، و آن است كه صاحب تفسير «المنار» پس از نقل نظرات ساير مفسّران از جمله ابن جرير مي‌گويد: حامل وحي از جانب خداوند براي بشر، همواره جبرئيل بوده است، بنابراين مراد از ملائكه همان «روح» يا همان «جبرئيل» مي‌باشد. امّا ذكر آن با لفظ جمع اين احتمال را دارد كه همراه جبرئيل فرشته‌هاي ديگري هم بوده باشد.
با توجّه به اين تفسير معني اصطفاء نيز در ضمن آيه‌ي 42 بيان شده است و احتمال دارد كه اين آيه بيانگر صحنه‌اي متفاوت از صحنه‌ي موجود در آيه‌ي 42 باشد، كه پس از آن بدون فاصله‌ي زماني و يا در يك زمان ديگر صورت گرفته باشد؛ يا تعبير ديگري از همان صحنه‌ي آيه‌ي 42 باشد كه خداوند آن را يكبار به صورت كلّي و يكبار ديگر به صورت مفصّل‌تر آورده است.
ج – آيه مريم /17 : ‏ فَاتَّخَذَتْ مِن دُونِهِمْ حِجَاباً فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَراً سَوِيّاً ‏
ترجمه‌ي آيه : ‏ و پرده‌اي ميان خود و ايشان افكند ( تا خلوتكده‌اش از هر نظر براي عبادت آماده باشد ، در اين هنگام ) ما جبريل ( فرشته ) خويش را به سوي او فرستاديم و جبريل در شكل انسان كامل خوش قيافه‌اي بر مريم ظاهر شد . ‏
شايد آنچه موجب ايجاد توهم تناقض در ميان آيات مورد استدلال، براي طراح شبهه شده است، عدم فهم همين آيه باشد، چون نكته‌اي كه باعث تلفيق و هماهنگي آيات موضوع مورد نظر با هم مي‌شود در اين بخش از آيه نهفته است كه خداوند مي‌فرمايد:
فَاتَّخَذَتْ مِن دُونِهِمْ حِجَاباً فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَراً سَوِيّاً ‏مريم/17
واژه‌هاي «روح» ، «تمثَّل» و «بشراً سويّاً» همگي بر مفرد دلالت دارند، در حاليكه در آيات پيشين واژه‌هاي ملائكه با ساختاري جمع به كار رفته است. نكاتي كه در اين آيه حائز اهميّت است عبارتند از:
1- در آيات ديگر سخن از عزلت گزيني مريم به ميان نيامده است، در حاليكه اين آيه با خبر دادن از اين عزلت گزيني آغاز شده است، كه خود اين امر مي‌تواند دليلي براي منفك شدن اين صحنه از داستان‌ مريم با ساير صحنه‌هاي ديگر آن باشد.
2- مفرد آوردن الفاظ «تمثَّل» و «روحنا» بدين خاطر است كه مأموريت اعطاي فرزند به مريم را تنها شخص جبرئيل برعهده داشته است كه لفظ «روح» بر او دلالت دارد.
3- نكته‌ي مهم ديگر آن است كه جبرئيل پس از آنكه مژده‌ي اصطفاء مريم و اعطاي فرزند به او را به همراه ساير ملائكه در صحنه‌ي پيشين به مريم داده، در اين صحنه به نزد مريم آمده تا مژده را تحقّق بخشد.
نتيجه گيري:
با اين بيان به سادگي مي‌توان دريافت كه ميان اين آيات هيچ گونه تناقضي وجود نداشته، و تفاوتي كه ميان بعضي از الفاظ در اين آيات مشاهده مي‌شود مانند: تفاوت لفظ «ملائكه» و «روح» صرفاً به خاطر دو علّت است:
1- لفظ ملائكه تعبير ديگري براي جبرئيل يا همان «روح» است كه به جهت تعظيم او صورت گرفته است. به اين خاطر كه او سردسته و فرمانده ملائكه است و همراه او جمعي از ملائكه به حضور مريم رسيده‌اند و مژده‌ي خداوند را به او ابلاغ نموده‌اند.
2- تفاوت در صحنه‌هاي داستان عامل تغيير الفاظ در آيات است. بدين معني كه در صحنه‌اي ملائكه خبر و مژده‌ را براي مريم آورده؛ و در صحنه‌اي ديگر جبرئيل به عملي كردن اين مژده پرداخته است.
در طرح اين شبهه فرد منتقد، نه استنباط درست از موضوع و نه اطلاع كافي از آيات داشته است. در مورد جريان روانه شدن فرشتگان نزد مريم و مژده‌ي باردار شدن به او، آيات 42 تا 45 بيان مي‌كنند كه جمعي از ملائكه نزد مريم فرستاده شدند تا خبر اعطاي عيسي مسيح را به او بدهند. در آيات 17 تا 21 سوره مريم هم كه تنها از جبرئيل نام مي‌برد، از این نکته بی خبر است که در جاهاي ديگري از قرآن خداوند جهت انجام امورات و دستورات خود فرشتگان را بصورت دسته جمعي فرستاده است. از جمله در سوره‌هاي هود و قدر با توجّه به اهميّت قضيه، فرشتگان بصورت جمع و با سرپرستي جبرئيل فرستاده شده‌اند.
يا آيه‌ي 69 سوره ی هود كه جمعي از ملائكه نزد ابراهيم مي‌روند و مژده‌ي اعطاي فرزندي پسر به او ميدهند: ‏ وَلَقَدْ جَاءتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُواْ سَلاَماً قَالَ سَلاَمٌ فَمَا لَبِثَ أَن جَاء بِعِجْلٍ حَنِيذٍ (‏هود / 69).
ترجمه‌ي آيه: ‏ فرستادگانِ ( فرشته ) ما همراه با مژدگاني ، به پيش ابراهيم آمدند و بدو سلام كردند . ابراهيم جواب سلام ايشان را داد . آن گاه هرچه زودتر گوساله برياني را براي ايشان آورد . ‏
‏ فَلَمَّا رَأَى أَيْدِيَهُمْ لاَ تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُواْ لاَ تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ ‏هود/70
ترجمه‌ي آيه: ‏ هنگامي كه ديد آنان دست به سوي آن دراز نمي‌كنند ( و لب به غذا نمي‌زنند ، پيش خود فكر كرد كه دوست نيستند و سر جنگ دارند ، اين است كه نمي‌خواهند غذا بخورند ) لذا از ايشان رميد و بدشان ديد و هراسي از آنان به دل راه داد . گفتند : مترس . ما ( فرشتگان خدائيم و ) به سوي قوم لوط روانه شده‌ايم ( تا آنان را هلاك كنيم ) . ‏
در اين آيه جمعي از ملائكه خبر نجات لوط و يارانش را به او مي‌دهند و در پي نابودي شهر و ديار اين قوم همجنس باز هستند. و نيز در آيه‌ي 77/ هود آمده است:
‏ وَلَمَّا جَاءتْ رُسُلُنَا لُوطاً سِيءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعاً وَقَالَ هَذَا يَوْمٌ عَصِيبٌ ‏ (هود/77).
ترجمه‌ي آيه: ‏ هنگامي كه فرستادگان ما ( به صورت جواناني ) به پيش لوط درآمدند ، لوط بسيار از آمدن آنان ناراحت گرديد و دانست كه قدرت دفاع از ايشان ( در برابر قوم تباهكار خود ) را ندارد ، و گفت : امروز روز بسيار سخت و دردناكي است . ‏
و در سوره قدر هم جمعي از ملائكه با سرپرستي جبرئيل در شب قدر حسب اوامر الهي تا صبحدم به روي زمين نازل ميشوند.
در آيات زيادي بحث واگذاري امور به فرشته و فرشتگان مطرح شده است، و جمع بودن و فرد بودن فرشتگان هيچ تناقضي را در مفاهيم و مطالب قرآني وارد نمي‌كند. در بحث قضيه‌ي مژده به مريم كه چرا در ابتدا جمعي از فرشتگان نزد مريم نازل شده‌اند، و در آيات ديگري تنها از فرشته‌ي وحي نام مي‌برد، نكاتي مطرح است:
1) خداوند خالق انسانها است و به روان انسانها و حالتهاي رواني او آگاه است. چون قرار است مريم مقدس بدون علّت و اسباب و بدون شوهر و بطور غيره منتظره و معجزه آسا صاحب فرزندي شود. اين امر براي يك انسان و خارج از روال طبيعي امري مشكل و غير قابل قبول است، اينست که خداوند جهت پذيرش قضيه از طرف مريم به جهت بار رواني، جمعي را جهت ابلاغ خبر نزد مريم مي‌فرستد، و قبول موضوعي از لحاظ بار رواني از طرف جمعي راحت‌تر است، تا فردي به تنها آن را مطرح كند.
2) دوم اينكه خداوند جهت احترام و اكرام نهادن به مريم مقدس جمعي را نزد او مي‌فرستد، اينست پس از ابلاغ و دريافت مژده، مريم مقدس تا حدي به آرامش مي رسد و مننتظر فرمان الهي مي‌ماند و پس از بسترسازي و زمينه‌سازي، جبرئيل مأمور دميدن و اجراي مرحله عملي اعطا مسيح به مريم ميشود. پس در اين آيات هيچ گونه تناقض و ابهامي وجود ندارد و فرد منتقد مغرضانه و ناآگاهانه جهت تشويش اذهان اقدام به طرح اين شبهه نموده است.
جمعی از نویسندگان سقز








منابع و مراجع:
1- خرمدل، مصطفی، تفسير نور،تهران، نشر احسان،1379.
2- تفسير المراغي،
3- سید قطب، تفسير في ظلال القرآن، مترجم: دکتر مصطفی خرمدل، نسخه آماده شده توسط سایت نوار اسلام.
 4- تفسير الميزان، السید طباطبایی، موسوعة الکتب الشیعیة الشاملة.
5- تفسير المنار
6- خلقت انسان ،‌ دكتر سحابي
7- جامع البيان في تأويل القرآن، محمد بن جرير بن يزيد بن كثير بن غالب الآملي، أبو جعفر الطبري،[ 224 - 310 هـ ]محقق : أحمد محمد شاكر، مؤسسة الرسالة،الطبعة الأولى ، 1420 هـ - 2000 م، عدد الأجزاء : 24، مصدر الكتاب : موقع مجمع الملك فهد لطباعة المصحف الشريف.
8- الإتقان في علوم القرآن، عبد الرحمن بن أبي بكر، جلال الدين السيوطي (المتوفی: 911هـ)، محقق: محمد أبو الفضل إبراهيم، الهيئة المصرية العامة للكتاب، الطبعة: 1394هـ/ 1974 م، مصدر الكتاب : موقع مكتبة المدينة الرقمية.

این مطلب را به اشتراک بگذار

اضافه کردن نظر

در متن نظرات خود از هرگونه توهین به دیگران خودداری کرده و صرفا نظر خود را مرقوم بفرمایید.


کد امنیتی
تازه کردن

آخرین نظرات

آخرین پیامک ها

شبی با قرآن(1393/08/22) 1393-08-22 - سلام خدا بر شما * و در زمین کوههای...
شبی با قرآن(1393/08/15) 1393-08-15 - سلام اسلام دین صلح است *اي كساني ...
شبی با قرآن(1393/08/08) 1393-08-08 - سلام *اميد است پروردگارتان ( بعد ...

ورود نویسندگان

شبی با قرآن

  • در بخش شبی با قرآن تذکره پیامک های ارسالی هر هفته به همراه تفسیر آیات هفته ، همزمان با ارسال پیامک ها قرار داده خواهد شد تا بدین سان امکان دسترسی به پیامک ها از طیق اینترنت نیز فراهم شود.
  • پیامک های هفتگی

بخش اخبار

  • در بخش اخبار تذکره تلاش خواهد شد تا جدیدترین اخبار و رویدادهای جهان اسلام به سمع و نظر خوانندگان گرامی برسد.
  • ورود به بخش اخبار

بخش دانلود

  • در بخش دانلود تذکره تلاش خواهد شد تا امکان دانلود و مشاهده ی آنلاین انواع فایل های صوتی و تصویری و کتاب و نرم افزار اسلامی فراهم شود تا بدین گونه قدمی در راستای نشر فرهنگ اسلامیمان برداشته باشیم
  • ورود به بخش دانلود

مقالات تذکره

  • در بخش مقالات تذکره تلاش خواهد شد افزون بر تولید مقاله یکی از قوی ترین آرشیوهای مقاله برای سایت های اسلامی ایجاد شود تا امکان دسترسی به حجم وسیعی از مقالات در کمترین زمان ممکن فراهم شود.
  • ورود به بخش مقالات
شما اینجا هستید: خانه مقالات شبهات تعداد فرشتگان فرستاده شده به سوی مریم (ع) چندتا بود ؟